NdiIrish iri Kutaura Irish?

Mutemo weIrish unotaura kuti "mutauro weIirland semutauro wemutauro ndiyo yekutanga mutauro wepamutemo" uye "chiRungu chinozivikanwa sechipiri mutauro wepamutemo" ( Bunreacht na hÉireann , Ndima 8). Asi chii chiri chokwadi? ChiIrish chinenge chiri mutauro muduku. Pasinei nekuedza kwakanaka kwehurumende.

The Irish Language

ChiIrish, kana gaeilge muchiIrish, chikamu cheboka reGaelic uye rimwe remitauro iripo yeCeltic muEurope.

Zvimwe zvakasara zveCeltic nhaka ndezveGaelic (Scots), Manx, Welsh, Cornish uye Breize (inotaurwa muBrittany). Pakati ava veWales ndiyo yakakurumbira, chaizvoizvo inoshandiswa zuva rimwe nerimwe muzvikamu zvakakura zveWales.

Old Irish ndiyo yainzi lingua franca yeIreland panguva yekutonga kweAnglo-Norman, ndokubva yanyanyisa. Gare gare mutauro wacho wakanyatsodziviswa uye Chirungu yakazova nzira huru yekukurukurirana. Nzvimbo dzekumaruwa chete, kunyanya kumahombekombe egungwa, dzakakwanisa kuchengetedza mararamiro ehupenyu. Izvi zvakazonyorwa zvinyorwa nevadzidzisi, mutemo wemuromo unoita kuti uve munyika yezvidzidzo. Uye kamwechete zvidzidzo zvainge zvadzoka zvakare kuIrish the nationalist yakatevera, zvichiita kuti rumutsiriro rwemutauro wemutauro chikamu chepurogiramu yavo. Zvinosuruvarisa kuti Irish yakanga yava nehurukuro yakawanda zvokuti "rumutsiriro" rwakanga rwuri rwekuvaka zvakare, dzimwe nyanzvi dzemazuva ano dzichidaidza kuti dzidzo.

Mushure mokunge rusununguko rwakagadziriswa nyika yeIrish yakaita Irish mutauro wekutanga - kunyanya Valera akanga ari mberi kwechikwata ichi, achiedza kubvisa makore anenge 800 emitauro yeChirungu.

Nharaunda dzakasarudzwa dzakasarudzwa se gaeltacht , uye mukuedza kusina kukanganisa kuparadzira minda yemitauro yeIirland yemarudzi kubva kumadokero yakasimbiswa kumabvazuva. Irishi yakagadziriswa mune zvikoro zvose uye yaiva yehuwandu hwevadzidzi mutauro wokutanga wavakadzidza. Kusvikira nhasi vese vechikoro muIreland vanofanira kudzidza ChiIrish neChirungu, saka vanozopedza "mitauro yekunze".

Chokwadi

Zvechokwadi kana iriIrish kana (mune zvishoma) Chirungu nderemi yekunze kune vadzidzi vakawanda. Chero bedzi munharaunda ye gaeltacht yeIrish ingave ndiyo chaiyo mutauro waamai, nokuti vazhinji veIrish vana ndiyo Chirungu. Zvisinei, nyika yeIrish yakazvipira kugovera chimwe nechimwe chikamu chekunyora kwemaChirungu neIrish. Iyi iyi mamiriyoni eEuro-industry uye inobatsira zvikuru vashanduri nevadhindi - zvinyorwa zveIrish zvinowanzounganidza guruva kunyange mune gaeltacht nzvimbo.

Nhamba dzakasiyana, asi chokwadi cheIrish chinodzvinyirira vatsigiri vayo uye chinonyangadza kune vatsoropodzi - zvinofungidzirwa kuti mamiriyoni eIrish ane "ruzivo" rweIrish, asi zvinongonyanya kukosha kudarika imwechete yezana inoshandisa iyo zuva nezuva! Kune vatapi vose izvi zvingave zvisingabatsiri - ingova nechokwadi chokuti haufaniri kutaura kana kunzwisisa "mutauro wokutanga" weIreland, mashoma mashoko anokosha eIrish anozoita.